Skip to content
Artwork for Opium
MusicArtsMusic InterviewsSociety & CulturePersonal Journals

Opium

NPO Luister / AVROTROS

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Play
  • 78 episodes
  • Avg 17 min
  • Dutch
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • Friday · 10 min

    Het gesprek - Christi Klinkert (13 november 2026)

    Johannes Wirix-Speetjens praat met conservator Christi Klinkert over de tentoonstelling Hals-Rembrandt, die nu te zien is in het Frans Hals Museum in Haarlem. Van 6 november 2026 tot en met 28 februari 2027 presenteert het Frans Hals Museum in Haarlem Hals-Rembrandt, een vernieuwende tentoonstelling met werken van de iconische 17de-eeuwse kunstenaars Frans Hals en Rembrandt van Rijn. Voor het eerst worden schilderijen van de twee grootmeesters naast elkaar tentoongesteld. Hals-Rembrandt brengt negentien meesterwerken samen die uitnodigen tot vergelijken, verwonderen en vooral: écht kijken. Frans Hals en Rembrandt van Rijn behoren tot de beroemdste portretschilders van de 17de eeuw. Beiden wisten hun modellen uitzonderlijk levensecht vast te leggen. Van regenten en regentessen tot kinderen, muzikanten en vrolijke drinkers: hun schilderijen lijken de grens tussen het doek en de werkelijkheid op te heffen. Maar wie goed kijkt, ziet ook hoe verschillend hun wegen waren. Twee meesters, twee manieren van kijken Frans Hals en Rembrandt van Rijn worden allebei gewaardeerd om hun bijzondere, losse schilderstijl en hun vermogen om mensen levensecht te portretteren. Toch zijn er duidelijke verschillen tussen beide kunstenaars. Rembrandt van Rijn schilderde zoekend en voegde steeds lagen toe om tot de kern van zijn onderwerpen te komen. Frans Hals lijkt trefzekerder en sneller te werk te zijn gegaan, waardoor zijn schilderijen bijna snapshots van de werkelijkheid lijken. In Hals-Rembrandt worden deze twee benaderingen zichtbaar. Door werken van beide kunstenaars in bijzondere combinaties te presenteren, wordt duidelijk wat hen verbindt én wat hen onderscheidt. Niet alleen in stijl en techniek, maar ook in de manier waarop zij naar mensen keken. Hals en Rembrandt leefden in dezelfde tijd, maar werkten in verschillende steden. Of ze elkaar rechtstreeks beïnvloed hebben, is onbekend. Dat ze zich bewust waren van elkaars werk ligt echter voor de hand: beiden waren tijdens hun leven al beroemde schilders.

  • Thursday · 16 min

    Het gesprek - Robert Vuijsje (12 november 2026)

    Shula Tas praat met schrijver Robert Vuijsje over zijn roman Jagger Plaza. Julius Abrams is de enige makelaar van Amsterdam-Zuid die geen miljonair werd. Op zijn vijftigste verjaardag kijkt hij om zich heen: zijn dít nu mijn vrienden? Zijn vrouw Karisma staat op het punt om de grote baas te worden in haar concern, zoals het hoort. In een wereld waar succes de norm is, heeft ze geen ruimte voor hun zoon Jagger, die niet past in het systeem. Het enige wat telt voor Julius is de toekomst van zijn zoon veiligstellen, voordat het te laat is. Jagger Plaza is een messcherpe, ontroerende roman over de illusie van de maakbare wereld.

  • November 11 · 13 min

    Het gesprek - Marguerite Tuijn (11 november 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Marguerite Tuijn, gastcurator bij Museum Panorama Mesdag. Deze maanden presenteert het Museum Panorama Mesdag de eerste grote overzichtstentoonstelling over de Noors-Nederlandse kunstenaar Betzy Akersloot-Berg (1850-1922). Met ruim 115 kunstwerken, waarvan 89 schilderijen, 15 werken op papier, 9 foto's en 4 bijzondere objecten, biedt Betzy Akersloot-Berg. One of a kind een uitgebreid overzicht van het leven en werk van een van Europa's belangrijkste vrouwelijke zee- en landschapschilders. Betzy Akersloot-Berg geldt als een van de meest eigenzinnige zeeschilders van haar tijd. In een periode waarin vrouwen nauwelijks toegang hebben tot kunstacademies, reist zij zelfstandig door Noorwegen en Europa. Ze werkt onder meer in Oslo, München, Parijs en Den Haag, bezoekt internationale tentoonstellingen en bouwt een professionele kunstenaarspraktijk op. Onderweg bestudeert zij de wisselwerking tussen licht, lucht en water. Critici prijzen haar krachtige penseelstreken, haar gevoel voor atmosfeer en haar keuze voor het zeegezicht, een genre dat destijds door mannen werd gedomineerd.

  • November 10 · 15 min

    Het gesprek - Charlotte Dumas (10 november 2026)

    Annemieke Bosman praat met filmmaker Charlotte Dumas over haar documentaire The Brush in your hand. Deze film is vanaf zondag 15 november te zien op documentairefestival IDFA in Amsterdam. Twee levens komen in The Brush in your hand samen via de blik en de stem van de filmmaker: dat van haar vader, de kunstenaar Peter Dumas, en van haar dochter Ivy. Atelieropnames in Nederland worden afgewisseld met beelden uit Frankrijk, van de gevels van winkels en cafés die vader schildert en waarover hij bericht in zijn dagboeknotities. Beide personen worden in lange, aandachtige shots geobserveerd, het gezicht van de dochter als ze een verhaal krijgt voorgelezen, de ogen van de vader, gefascineerd door iets wat hij buiten ziet, of leeg en afwezig, als hij ouder wordt en ziek is. Een van de atelierbeelden blijkt een miniatuur: de dochter maakt een poppenhuis waarvan één kamer het atelier van haar grootvader nabootst. De generaties worden verbonden in het maken. Details van interieurs, opnames van bomen, zonnebloemen en katten in het dorp scheppen een atmosferisch verhaal waarin het kijken centraal staat, meer dan een specifiek plot. De film werkt als een ode aan de wereld zoals die kan worden gezien, maar is ook melancholisch in het vastleggen van het verlies aan bewustzijn en van de grip op het leven met het klimmen der jaren.

  • November 9 · 20 min

    Het gesprek - Arnon Grunberg (9 november 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Arnon Grunberg. Grunberg's nieuwste roman Himmler in New York gaat over noodlot en schuld, Duitsland en Gaza. Postzegelontwerper H kent zijn oudoom Heinrich alleen van horen zeggen. H leeft in New York met een Joodse vrouw, hun jonge zoon – die hij ‘de laatste Jood’ noemt – en een affaire. Hij heeft, vindt hij, ‘het verleden bestudeerd, geaccepteerd, aanvaard, nederig aanvaard, zodat het ook mijn verleden is geworden en toen heb ik het van me afgeschud, zoals een koe de vliegen van zich afschudt door met haar staart te zwaaien’. Maar wanneer zijn affaire uitkomt, vertrekt zijn vrouw naar een muziekfestival in Israël. Kort daarop hoort H dat ze is ontvoerd door Hamas. Arnon Grunberg is schrijver, essayist en columnist. Zijn romans zijn in dertig talen vertaald. Voor zijn oeuvre ontving hij onder andere de Constantijn Huygens-prijs, de Gouden Ganzenveer, de P.C. Hooft-prijs en de Johannes Vermeerprijs.

  • November 6 · 17 min

    Het gesprek - Maan Leo (6 november 2026)

    Shula Tas in gesprek met Maan Leo, curator bij het Design Museum in Den Bosch. Daar is dit najaar de tentoonstelling Cosplay - de tentoonstelling te zien. Wat is Cosplay? Cosplay – een samentrekking van ‘costume’ en ‘play’ – is een subcultuur waarin mensen zich verkleden als hun favoriete personages uit films, boeken, games of strips. Design Museum Den Bosch duikt dieper in deze jongerencultuur met de eerste grootschalige museale tentoonstelling over cosplay in Europa. Met tientallen spectaculaire kostuums en een immersief tentoonstellingsontwerp door Bart Hess en Grietje Schepers is Cosplay – de tentoonstelling een uitnodiging om in de fantasierijke wereld van deze subcultuur te stappen. Wereldwijd zijn miljoenen mensen met cosplay bezig. Cosplay is een online én offline proeftuin voor gemeenschapszin en identiteit, waarbinnen veel meer mogelijk is dan in de ‘normale wereld’.

  • November 5 · 18 min

    Het gesprek - Laura van Dolron (5 november 2026)

    Shula Tas praat met theatermaker Laura van Dolron over haar voorstelling Liefhebben II. Stand-up filosoof Laura van Dolron maakte veertien jaar geleden Liefhebben (de voorstelling en het boek) om zichzelf te troosten. Twee dochters, een scheiding, een burn-out, een ADHD-label, een perimenopauze, een nieuwe wereldorde, een collectieve digitale verslaving en nog wat andere grote en kleine rampen verder maakt zij het vervolg Liefhebben II. Laura is volwassen geworden en haar visie op de liefde ook. Voor Liefhebben II heeft Laura bergen nieuwe, niet-zoetsappige, ontroerende en grappige liefdesverhalen verzameld – in haar hart, in haar omgeving én in de wereldgeschiedenis. Liefde en rouw dansen een duet in deze soms hilarische, soms hartverscheurende voorstelling.

  • November 3 · 15 min

    Het gesprek - Iduna Paalman (3 november 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Iduna Paalman. Hoe objectief is het Nederlandse onderwijssysteem eigenlijk? Die vraag stelt schrijver Paalman in de lunchtheater-voorstelling Vonnis. Met dit idee won Paalman, naast schrijver, ook dichter en docent op een middelbare school, de vierde Open Call van Het Nationale Theater en Theater Bellevue voor een nieuwe Lunchtheatervoorstelling. Betty Schuurman speelt de monoloog Vonnis, die jaar gaat over een middelbare vrouw die al bijna tien jaar rector is van een grote scholengemeenschap, met smetteloze resultaten. Tot de ouders van leerling Zehra een rechtszaak aanspannen. Hun dochter heeft in hun ogen een te laag schooladvies gekregen en ze houden Agnes verantwoordelijk. Wat begint als een juridisch geschil, groeit uit tot een ontmanteling van Agnes' overtuigingen: de taal, de resultaten en de procedures. In Vonnis legt Iduna Paalman bloot hoe star systemen kunnen zijn en hoe posities van macht zelden neutraal werken.

  • November 2 · 16 min

    Het gesprek - Lex Passchier (2 november 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Lex Passchier, schrijver van thrillers, scenario's en toneelteksten. Passchier schreef het scenario voor de nieuwe BNN-VARA achtdelige dramaserie Pro Deo, dat vanaf 4 november te zien is op NPO 1. Pro Deo gaat over een klein en strijdbaar advocatenkantoor. Hoe blijf je vechten voor een ander als je eigen fundament begint te wankelen? In Pro Deo staat sociaal advocate Alex Sterkenburg (Tjitske Reidinga), samen met haar kleine kantoor, iedere dag klaar voor mensen die niet gehoord worden en zich geen verdediging kunnen permitteren. Terwijl ze alles op alles zetten om hun cliënten te helpen, moeten ze ook vechten voor hun eigen bestaan. Groeiende financiële problemen en oplopende tijdsdruk eisen steeds meer hun tol binnen het team. Ondertussen krijgen ze ook buiten de muren van het kantoor met de nodige uitdagingen te maken. Passchier was samen met Roos Ouwehand verantwoordelijk voor de succesvolle serie Oogappels over ouderstress en puberleed. Ook schrijft Passchier samen met Frank Houtappels aan de serie Gooische Vrouwen.

  • October 30 · 11 min

    Het gesprek - Marjolein Visser (30 oktober 2026)

    Johannes Wirix-Speetjens in gesprek met schrijver Marjolein Visser. Samen met tekenaar Tjong-Khing Thé maakte Visser een troostboek voor alle kinderen met nachtmerries, getiteld De Zachtmerrie. Een grappig, spannend en liefdevol boek vol nachtmerries die je niet had willen missen. Marjolein Visser is bekend van haar jeugdromandebuut De Verboden Duinen en het prentenboek Voor altijd ons kind. Vorig jaar verscheen haar roman Hou je stil, waarvoor ze jarenlang onderzoek deed. Momenteel geeft ze nog steeds schrijfbegeleiding aan mensen met een vluchtachtergrond in Ter Apel (zie: Brieven uit Ter Apel) en schrijft hierover: het non-fictie boek Oorlog overleef je nooit alleen (uitgeverij de Geus). Eerder werkte ze als psycholoog en onderzoeker voor een traumakliniek en onderzoeks- en hulporganisaties.

  • October 29 · 15 min

    Het gesprek - Lisa Weeda (29 oktober 2026)

    Shula Tas praat met schrijver Lisa Weeda over haar jeugdboek Mooi boek over Oekraïne. Oma Aleksandra kijkt met haar kleindochter naar de invasie van haar land, van Oekraïne. Ze zucht: ‘Alles en niks is veranderd.’ Ze vertelt hoe ze, toen ze eerder in haar leven weggevoerd werd van haar geboortegrond, ‘Geheimpje’ bedacht – een spel waarbij je alles wat van waarde is in jezelf begraaft en zo bij je houdt. ‘Kom,’ zegt ze tegen haar kleindochter, ‘wij gaan al het mooie van Oekraïne weer bij elkaar sprokkelen. Ik heb veel verzameld...’ Wat volgt is een fantasievolle tocht die oma en kleinkind aangaan om al het mooie van Oekraïne terug te halen. In een spannende, half verhalende en half informerende vertelstijl, vertelt Lisa Weeda over de schatten van dit zo bijzondere land. Van vroeger tot nu, van cultuur tot techniek. Tekenares Olesia Sekeresh maakt er kleurrijke beelden bij.

  • October 28 · 16 min

    Het gesprek - Nanda van den Berg (28 oktober 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Nanda van den Berg, directeur van Huis Marseille, Museum voor Fotografie in Amsterdam. Dit najaar is in Huis Marseille de tentoonstelling Adolphe de Meyer. De essentie van een Venetiaanse droom te zien. Het is de eerste museale tentoonstelling in Europa gewijd aan de fotograaf Adolphe de Meyer (1868-1946). Aanleiding is een opmerkelijke ontdekking in 2019 in de Bibliothèque municipale de Tours: een samenhangende collectie van 75 foto's die zijn leven en fotografisch werk in Venetië documenteren. Zij bieden een uitzonderlijk inkijkje in zijn persoonlijke en artistieke wereld. Adolphe de Meyer werd in 1868 in Parijs geboren. Hij was een van de eersten die de modefotografie naar artistieke hoogten tilde met verfijnde beelden voor Vogue, Vanity Fair en Harper's Bazaar. De Meyer was ook een virtuoos portretfotograaf. Daarnaast was hij ook binnenhuisarchitect, ontwerper, kunstverzamelaar, journalist en schrijver.

  • October 27 · 14 min

    Het gesprek - Olivier Diepenhorst en Emmie Kollau (27 oktober 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met regisseur Olivier Diepenhorst en schrijfster Emmie Kollau. Samen maakten ze de toneelmonoloog Pyrrha gooit een steen, over hoe je verdergaat wanneer alles kapot lijkt. Het stuk speelt zich af vlak na de Tweede Wereldoorlog en is gebaseerd op waargebeurde verhalen. Pyrrha is net 19 geworden en heeft zin om eindelijk aan het echte leven te beginnen. Maar hier zit ze dan, tussen de smeulende resten van wat eens Europa was. Pyrrha gaat op pad en al dwalend door de puinhopen zoekt ze naar antwoorden bij de mensen die ze ontmoet. Ze maakt een muzikale, sprookjesachtige reis, die zich afspeelt vlak na de Tweede Wereldoorlog, maar Pyrrha’s vragen zijn onmiskenbaar heel actueel. Want: hoe ga je verder na een crisis, als alles hopeloos lijkt? Waar in godsnaam te beginnen? En wat kun je zelf doen?

  • October 26 · 16 min

    Het gesprek - Bas Kwakman (26 oktober 2026)

    Annemieke Bosman praat met Bas Kwakman over zijn roman Willem Spark. Fantoomcomponist. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielden de nazi’s in Kamp Sint-Michielsgestel een groot aantal prominente Nederlanders (bestuurders, politici, intellectuelen, schrijvers en kunstenaars, zoals de cultuurhistoricus Johan Huizinga, de etholoog Niko Tinbergen en de schrijver Simon Vestdijk) gegijzeld. Zij onderhielden elkaar onder meer met lezingen. Simon Vestdijk kwam zo aan zijn De glanzende kiemcel. In Bas Kwakmans historische roman, gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen, werken vier mannen aan een lezingenserie over de Brits-Nederlandse componist Willem Horace Lawrence Spark (1800-1840). Dat worden er vijf wanneer de jonge componist Jasper ten Winkel zich bij hen voegt. Hoewel Spark helemaal niet bestaat en slechts verzonnen is om de bezetter om de tuin te leiden, wordt hun aanvankelijke spel in de schaduw van de oorlog met groeiende ernst gespeeld.

  • October 23 · 14 min

    Het gesprek - Erik Kriek (23 oktober 2026)

    Beitske de Jong praat met tekenaar Erik Kriek over zijn beeldroman Mykola. De Oekraïense boerenjongen Mykola Volkov is amper 17 als hij in 1939 in dienst treedt van het Rode Leger van de Sovjet-Unie. Niet snel daarna beleeft hij zijn vuurdoop in de bittere kou van de Finse bossen als zijn eenheid in een hinderlaag loopt en in de pan wordt gehakt. Met een kleine groep overlevenden probeert hij terug te keren naar de eigen linies … Zo ontspint zich een verhaal over de waanzin van het bestaan en de morele keuzes die, niet altijd vrijwillig, worden gemaakt in extreme situaties als oorlog en strijd.

  • October 22 · 16 min

    Het gesprek - Rosan Hollak (22 oktober 2026)

    Shula Tas praat met schrijver en journalist Rosan Hollak over haar boek Verdwenen Broer. Schrijver en journalist Rosan Hollak groeide op met een onafhankelijke maar ook kwetsbare moeder. Theodora Nuse droeg een verdriet met zich mee dat ze moeilijk kon verwerken. Over haar moeders pijn en wat er in het verleden was gebeurd, voerde Rosan met haar moeder vele gesprekken. Wat betekent het om op te groeien in een familie waar wordt gezwegen? Wat zijn de gevolgen als je niet leert om een pijnlijk verleden te verwerken? In Verdwenen broer gaat Rosan op zoek naar de bron van haar moeders verdriet en achterhaalt ze een geschiedenis die nooit eerder is uitgezocht. Want wat gebeurde er met Herman, de broer van Door, die tijdens de Tweede Wereldoorlog met zijn vrienden in Harderwijk werd opgepakt en omkwam in Duitsland? Het resultaat is een boek over openheid tussen generaties en wat het betekent om een jongen, die uit de geschiedenis is gewist, weer een gezicht te geven.

  • October 21 · 20 min

    Het gesprek - Edwin Becker (21 oktober 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Edwin Becker, hoofdconservator tentoonstellingen van het Van Gogh Museum. In het Van Gogh Museum is dit najaar de tentoonstelling Whistler. Dandy en dwarsdenker te zien, de grootste Europese overzichtstentoonstelling over James McNeill Whistler (1834-1903) in dertig jaar tijd. James McNeill Whistler was schilder en prentenmaker, influencer avant la lettre, kunstestheet en enfant terrible. Whistler, geboren in Amerika, vertrok op zijn eenentwintigste naar Parijs en werkte bijna vijftig jaar afwisselend in Parijs en Londen, in de kringen van Dante Gabriel Rossetti, Gustave Courbet, Edouard Manet en Oscar Wilde. Hij was een meester in zelfpromotie, een uitgesproken dandy, met verfijnde smaak, bewust van zijn markante aanwezigheid, en een notoire ruziezoeker die zijn artistieke visie stevig verdedigde, tot bankroet aan toe. In het Van Gogh Museum is een omvangrijk retrospectief met circa 100 werken te zien, waaronder een van zijn beroemdste schilderijen: Compositie in grijs en zwart: portret van de moeder van de schilder. Daarnaast zijn de dromerige nocturnes van de Theems, werken uit de serie White Girls en levensgrote societyportretten te bewonderen.

  • October 20 · 22 min

    Het gesprek - Margriet van der Linden (20 oktober 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Margriet van der Linden. Margriet van der Linden maakt dit najaar de stap naar het theater, waar ze haar eigen draai geeft aan stand-up en punchlines en persoonlijke onthullingen met elkaar combineert in de voorstelling Annie, Are you OK? Ze duikt in haar womanosphere en neemt je mee langs een vrouwenleven, haar jeugd en de vele gesprekken met haar tante Annie. In een eerlijke, geestige achtbaan aan observaties en ervaringen neemt Margriet je mee in haar vrouwenleven. Van een meisje geboren in een orthodox-christelijk gezin dat op eigen benen leerde staan en zelfverdedigingslessen kreeg op school, tot hoofdredacteur zijn van Opzij en ‘de eerste lesbische talkshowhost’. Het komt allemaal voorbij, met de terugkerende vraag: is ze er IETS mee opgeschoten? In een wereld waarin het Westen teruggrijpt op een oude machinerie?

  • October 19 · 17 min

    Het gesprek - Jaap Robben (19 oktober 2026)

    Annemieke Bosman praat met schrijver Jaap Robben over zijn nieuwe roman De laatste namen van Lukasz. Net als veel Polen werkt Lukasz al jaren in Nederland en Duitsland. Hij komt regelmatig terug naar huis of stuurt berichten. Tot Janina plots niets meer van haar vader hoort. Wanneer een onbekende contact opneemt en laat weten dat hij de jas van Lukasz heeft, besluit Janina naar Duitsland te gaan. Wat volgt is een wervelende zoektocht, een reconstructie van een leven door de ogen van iedereen die met Lukasz in aanraking kwam.

Showing 1–20 of 78 episodes