Ondertussen in de kosmos

de Volkskrant

Alles wat zich afspeelt in de kosmos - en dus ook op planeet Aarde - wordt in deze wekelijkse podcast besproken door de wetenschapsredactie van de Volkskrant. Tonie Mudde, zijn verslaggevers en academici bekijken de wereld met een onderzoekende bril.

Play

Open in

29 episodes
weekly
Avg 29 min
Dutch

Episodes 29

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Monday · 27 min
Ebola: het virus is terug en gevaarlijker dan ooit
Alweer een uitbraak, met duizenden doden. Precies vijftig jaar geleden nadat het ebolavirus voor het eerst werd ontdekt, is dat de trieste stand van zaken in Oeganda en Democratische Republiek Congo. Inmiddels dringt de vraag zich op: waartoe is dit virus nog meer in staat? Muteren tot iets wat vliegt misschien? Met wetenschapsjournalist Maarten Keulemans, die onder meer sprak met één van de ontdekkers van het ebolavirus. Presentatie: Tonie Mudde Redactie en video: Josefien Overeem Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.
October 5 · 22 min
Is dan eindelijk het mysterie van donkere materie gekraakt?
Het heelal moet er vol mee zitten, anders vallen de bewegingen van de sterrenstelsels niet te verklaren. Al decennialang zoeken wetenschappers naar zogeheten donkere materie; alom aanwezig spul dat je niet kunt zien, maar dat een enorme aantrekkingskracht uitoefent. Bij een experiment onder een berg denken wetenschappers nu voor het eerst een glimp van die donkere materie te hebben gezien. Met: George van Hal. Presentatie: Tonie Mudde Redactie en video: Josefien Overeem Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.
September 28 · 25 min
Hoe maak je een moordenaar minder gevaarlijk?
Ze zijn veroordeeld voor de meest verschrikkelijke delicten, zoals moord en verkrachting. En ze mogen pas weer terug de samenleving in als ze geen gevaar meer vormen. Maar hoe behandel je een tbs'er? Welke therapie werkt? Wetenschappers beginnen de eerste antwoorden te vinden op die cruciale vragen. Redacteur psychologie&brein Kaya Bouma sprak met wetenschappers en bezocht een tbs-kliniek, waar ze getuige was van een verrassende therapievorm. Presentatie: Tonie Mudde Redactie: Josefien Overeem Video: Lorenzo de Leeuw Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal See omnystudio.com/listener for privacy information.
September 21 · 35 min
Gaan zwermen AI-agenten de mensheid uitroeien?
Het gaat de laatste tijd wel érg hard met kunstmatige intelligentie. Onderzoekers laten groepen van duizenden zogeheten 'AI agenten' samenwerken, bijvoorbeeld om potentiële nieuwe medicijnen te ontdekken of om razendsnel wiskundevraagstukken op te lossen waar de knapste koppen zich al decennia op stuk beten. Tegelijkertijd zijn er risico's: zo braken ai agenten recent uit hun testomgeving en gingen het internet op om daar een website te hacken. Sommige experts vrezen dat kwaadwillenden met ai-agenten ook makkelijk krachtige wapens kunnen ontwikkelen. Tech&ai-redacteuren Laurens Verhagen en Frank Rensen praten je bij over de nieuwste ontwikkelingen, Maarten Keulemans bespreekt het risico dat ai agenten een dodelijk virus ontwikkelen. Presentatie: Tonie Mudde Redactie: Josefien Overeem Video: Lisette Spiegeler Eindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
September 14 · 33 min
Zo redde één briljant idee het leven van duizenden Nederlanders
Een aflevering met een persoonlijke aanleiding van presentator Tonie Mudde deze keer. Als iemand in Nederland een hartaanval krijgt, komen na het bellen van 112 vaak razendsnel uit alle hoeken mensen aanrennen om te helpen. Regelmatig zijn dit doodgewone buurtbewoners zonder medische opleiding, die alleen een reanimatiecursus hebben gevolgd. Ze zijn aangesloten bij HartslagNu, een app die alarm slaat als iemand in je buurt gereanimeerd moet worden. Tonie sloot zich ook aan en werd tot zijn verbazing in korte tijd al meerdere keren opgeroepen. Wie heeft dit ooit bedacht, vroeg hij zich af? Hoe goed werkt het? Wat maken de burgerhulpverleners allemaal mee? Presentatie: Anna van den Breemer Redactie: Pleuntje Valkhoff Montage: Lorenzo de Leeuw Eindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
September 7 · 24 min
Liefde op het eerste gezicht? Zo kiezen we onze partner echt
Tegenpolen die elkaar aantrekken? Die vonk bij de eerste ontmoeting? Een groeiende stapel onderzoek toont een ander beeld over romantische liefde. Anna van den Breemer vertelt over de nieuwste wetenschappelijke inzichten over hoe aantrekkingskracht werkt. Presentatie: Tonie Mudde Redactie: Josefien Overeem en Pleuntje Valkhoff Montage: Lorenzo de Leeuw Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin Bekijk deze podcast ook op ons YouTube-kanaal Kom naar een van onze theatershows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.
August 31 · 18 min
Giechelende muizen, schaterende apen: de evolutie van lachen
Ooit een muis horen lachen? Wetenschappers ontdekten de afgelopen jaren dat ook muizen, ratten, honden en apen hun eigen vorm van lachen hebben. In deze speciale aflevering van Ondertussen in de Kosmos duikt Maarten Keulemans in de fascinerende evolutie van de lach. Van giechelende muizen tot schaterende bonobo's: nieuw onderzoek laat zien dat ook de menselijke lach veel ouder is dan taal. Presentatie: Maarten Keulemans en Tonie Mudde Montage: Pleuntje Valkhoff en Josefien Overeem Eindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
August 24 · 30 min
Zo remmen wetenschappers veroudering af (Lowlands live)
De eeuwige jeugd, is het dan toch mogelijk? Bij experimenten slagen wetenschappers er al in om dieren spectaculair ouder te laten worden. Ondertussen investeren techmiljardairs miljoenen in de ontwikkeling van anti-verouderingsmiddelen, in de hoop zo zelfs de dood te kunnen afkopen. Met Maarten Keulemans en George van Hal. Natuurredacteur Jean-Pierre Geelen vertelt over dieren die extreem kort of lang leven. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Rinkie Bartels Redactie en productie: Pleuntje Valkhoff en Julia van Alem Eindredactie: Corinne van Duin Muziek: Rinkie Bartels See omnystudio.com/listener for privacy information.
August 17 · 33 min
Stress, slaap, stappen: hoe zinvol is het om je gezondheid door te meten met wearables?
Miljoenen Nederlanders dragen inmiddels een wearable, zoals een smartwatch, die allerlei gezondheidseigenschappen meet. De fabrikanten claimen daarmee inzicht te kunnen geven in hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en of je wel genoeg beweegt. Hoe zinnig of onzinnig zijn dit soort hoogstpersoonlijke gezondheidsmetingen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen liet zichzelf doormeten en sprak met wetenschappers. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Pleuntje Valkhoff Eindredactie: Corinne van Duin Kom naar onze theatershow! We gaan vanaf september naar Utrecht, Rotterdam, Wageningen en Haarlem. Kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.
August 10 · 26 min
Eindelijk ontrafelen wetenschappers het geheim van bliksem
Al zolang er mensen op aarde lopen kijken ze bij onweer gefascineerd naar boven. Dat zoveel geweld uit de hemel kan komen, hóé dan? Nieuwe technieken - waarbij Nederlandse wetenschappers onder meer onweer maken in hun laboratorium - onthullen hoe een bliksemschicht precies ontstaat. Wetenschapsjournalist George van Hal geeft ook antwoord op andere prangende bliksemvragen zoals 'hoe groot is de kans dat je geraakt wordt door de bliksem?', 'wat moet je doen als het onweer toeslaat en je loopt ergens in een open veld?' en 'wat is het verhaal van de wereldrecordhouder meeste-keren-door-de-bliksem-geraakt'? Presentatie: Tonie Mudde Montage: Pleuntje Valkhoff Eindredactie: Corinne van Duin **Kom je ook naar onze theatershow? Vanaf september staan we in diverse steden. Info en kaarten: volkskrant.nl/live See omnystudio.com/listener for privacy information.
August 3 · 20 min
Een nieuwe eeuw van uitbarstende vulkanen dreigt voor IJsland
In IJsland wordt de aarde opnieuw wakker. Bij het vissersdorp Grindavík dwongen aardbevingen en lava honderden bewoners hun huizen te verlaten. Wat begon als een spectaculaire toeristische vulkaanuitbarsting, groeide uit tot een crisis die volgens wetenschappers nog eeuwen kan aanhouden. Onder het schiereiland Reykjanes liggen meerdere vulkaansystemen dicht bij elkaar. Onderzoekers vrezen dat uitbarstingen elkaar kunnen aansteken, vlak bij Reykjavik, de luchthaven en belangrijke energiecentrales. Toch blijven veel inwoners terugkeren. Want op IJsland, zeggen ze zelf, woon je nu eenmaal op lava. Presentatie: Maarten Keulemans Montage en sounddesign: Loïs van den Noort Eindredactie: Corinne van Duin Beeld: Julius Schrank See omnystudio.com/listener for privacy information.
July 27 · 19 min
Met deze machine haalt IJsland CO₂ uit de lucht
Op een winderige hoogvlakte in IJsland staat een machine die de planeet moet helpen afkoelen. Dag en nacht zuigt de installatie CO₂ uit de lucht, in de hoop de opwarming van de aarde een beetje af te remmen. Voor de ene is het een veelbelovende technologische doorbraak, voor de andere een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte klimaatmaatregelen uitstelt. Toch duiken zulke installaties op steeds meer plekken op. Verslaggever Maarten Keulemans reisde af naar IJsland om het met eigen ogen te zien, en maakte er een prikkelende en sfeervolle audioreportage. Presentatie: Maarten Keulemans Montage en sounddesign: Loïs van den Noort Eindredactie: Corinne van Duin Beeld: Julius Schrank See omnystudio.com/listener for privacy information.
July 20 · 24 min
Kunnen vrouwen beter zoeken dan mannen?
Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossende antwoord op de vraag of vrouwen simpelweg beter zijn in het vinden van spullen dan mannen. Zou het? Met: Heleen van Lier. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Pleuntje Valkhoff Eindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
July 13 · 28 min
Pas op, daar komt El Niño!
De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stuitte op wonderlijke El Niño-ervaringen van onze voorouders. Presentatie: Tonie Mudde Montage: Pleuntje Valkhoff Eindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.
July 6 · 32 min
Waarom de tijd sneller gaat als je ouder wordt (Best Kept Secret LIVE)
Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal. Bekijk deze aflevering ook met video. Presentatie: Tonie Mudde Video en montage: Lisette Spiegeler Eindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
June 29 · 28 min
Hoe tweelingonderzoek onze kijk op de mens radicaal veranderde
Of je gevoelig bent voor verslavingen, of je een hoog IQ hebt, of je meer risico loopt op een depressie. Telkens weer duikt de vraag op: in hoeverre leggen je genen dit vast, en in hoeverre speelt je opvoeding hierbij een doorslaggevende rol? Onderzoek naar tweelingen biedt verrassende antwoorden en inzichten, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Met een bijrol voor de tweeling Annabel en Suzette, die zelf al jarenlang meedoen met het Nederlandse tweelingonderzoek. De vraag van de luisteraar luidt deze week: 'Waarom zeggen mensen zo vaak 'zeg maar'?' Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie Mudde Montage: Loïs van den Noort Eindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
June 22 · 30 min
'1 drankje moet kunnen toch?' Wat alcohol écht met je doet
Lang werd van alcohol gedacht dat alleen zware drinkers gezondheidsschade opliepen. Eén drankje per dag zou zelfs goed voor je hart zijn, suggereerden sommige studies. Maar nieuwe, onafhankelijke onderzoeken schetsen een radicaal ander beeld. De schade van alcohol begint al bij de eerste druppel. Journalist van het jaar Ellen de Visser neemt je mee op een reis door het lichaam, en legt uit wat alcohol daar precies aanricht. Zorgverslaggever Maud Effting, die recent nog de European Press Prize won, vertelt over de dubieuze relatie die de alcoholindustrie heeft met de wetenschap. Zoals daar is: waarom werkt de crème de la crème van de Nederlandse wetenschap mee aan de Heinekenprijzen? *** Kom je ook naar onze theatershow? Info en tickets: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie Mudde Montage: Loïs van den Noort Eindredactie: Jasper Veenstra See omnystudio.com/listener for privacy information.
June 17 · 29 sec
Wat is echt, en wat is nep? Kom naar onze theatershow
Leuk nieuws, Ondertussen in de kosmos gaat het theater in! Het thema van de avonden: wat is echt en wat is nep? Tijdens de avond ontdek je hoe AI beelden, massapsychoses en placebo's werken. Het is een show vol minicollege's, met zélfs een illusionist. Kaarten beschikbaar via volkskrant.nl/live Utrecht Tivoli Vredenburg - 10 september Rotterdam Oude Luxor - 16 september Wageningen Junushoff - 28 oktober Haarlem Stadsschouwburg - 27 november See omnystudio.com/listener for privacy information.
June 15 · 1 hr 20 min
De bizarre macht van de techmiljardairs
De wereld is in de greep van een handvol extreem rijke techmiljardairs, zoals Elon Musk en Peter Thiel. Deze 'techbro's' lezen opvallend graag science fiction waar ze hun dystopische masterplan voor de mensheid uit destilleren. Bij een uitverkochte liveshow in Amsterdam vertelden Volkskrantjournalisten George van Hal en Laurens Verhagen hierover. Ook aanwezig: Europarlementariër Kim van Sparrentak over wat zij merkt van de lobby van Big Tech, plus de Delftse AI-expert Roel Dobbe over democratievriendelijke technologie. Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie Mudde Muziek: Lotte Velvet Montage: Loïs van den Noort Eindredactie: Corinne van Duin See omnystudio.com/listener for privacy information.
June 8 · 30 min
De kunst van het niets doen
Regelmatig gewoon even he-le-maal niks doen. Dat is goed voor je hersenen en je gezondheid, maar velen lukt het slecht om die momenten te realiseren in het drukke leven. Wat doe je eigenlijk als je niks doet? Wat kunnen we leren van filosofen en wetenschappers? Volkskrant-journalist Wilma de Rek verdiepte zich in de kunst van het niets doen, en geeft tips voor wie er beter in wil worden. ***Kom naar onze liveshow! Info en kaarten: volkskrant.nl/live Presentatie: Tonie Mudde Montage: Loïs van den Noort Eindredactie: Julia van Alem See omnystudio.com/listener for privacy information.

Showing 1–20 of 29 episodes