HistoryEducationReligion & SpiritualityJudaism

Menassehcast

Menasseh ben Israel Institute

Menassehcast is de podcast van het Menasseh ben Israel Instituut. In de podcast spreken onderzoekers over hun liefde voor joodse geschiedenis en cultuur en de boeken die zij daarover schreven.

Het Menasseh ben Israel Instituut is een academisch samenwerkingsverband tussen het Joods Cultureel Kwartier, de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universtiteit.

Play

Open in

16 episodes
Avg 55 min
Dutch

Episodes 16

Newest Oldest Longest

All16 Unplayed16 In progress0 Played0

S2 · E4
September 16 · 44 min
Esha Guy Hadjadj over Albert Memmi's kolonisator en gekoloniseerde
In deze podcast praat ik met schrijver, journalist, en voormalig Marin van Amerongen Fellow van de Groene Amsterdammer, Esha Guy Hadjadj, over het door hem vertaalde en uitgeleide ‘portret van de kolonisator & portret van de gekoloniseerde’ van de Tunesisch-joodse schrijver Albert Memmi. In deze klassieker van de antikoloniale literatuur beschrijft Memmi hoe zowel kolonisator als gekoloniseerde gevangen zitten in een onhoudbaar systeem. Zijn scherpe observaties van de door Frankrijk gekoloniseerde Tunesische samenleving werden wereldwijd herkend. Tegelijkertijd werd het feit dat Memmi zijn antikolonialisme later combineerde met een omarming van het zionisme, door zijn antikoloniale fans niet altijd in dank afgenomen. Het maakt Memmi tot op de dag van vandaag een controversieel figuur. Wat is de kracht van dit werk? Wat is de relevantie van Memmi's joodse achtergrond, en hoe combineerde hij zijn antikolonialisme met zijn zionisme?
S2 · E3
June 19 · 1 hr 2 min
Martine van den Berg over het politieke mijnenveld van de Israëlische archeologie
In deze podcast spreek ik met Martine van den Berg. Zij studeerde godsdienstwetenschap en archeologie in Utrecht en Israël, waar zij 13 jaar woonde. Vorig jaar kwam van haar de thriller de genesis van het verraad uit, over een Israëlische journaliste die verslag doet van archeologische vondsten, en er langzaam achter komt dat ze daarmee een politiek mijnenveld betreedt. In de Groene Amsterdammer schreef zij vervolgens een artikel over de politieke dwangbuis waar de archeologie in Israël in terecht is gekomen. Inmiddels is ze begonnen aan een promotieonderzoek waarin zij aan de hand van bestaand archeologisch onderzoek de betekenis van het beruchte jaar 70, van de verwoesting van de tempel in Jeruzalem, opnieuw tegen het licht zal houden.
S2 · E1
Dec 15, 2025 · 1 hr 10 min
Zionism and Humanism, a Failed Marriage? Part One
This episode is the first part of a recording of a symposium held on November 9th 2025 in Amsterdam on the topic: Zionism and Humanism, a Failed Marriage? 00:00 Introduction, David Wertheim 06:15 Theodor Herzl’s Last Will: Zionism as Humanism in his Late “Philosophical Tales”, Prof. Vivian Liska 40:25 Zionism and Humanism, Prof. Bernard Wasserstein more information
Dec 15, 2025 · 1 hr 31 min
Zionism and Humanism a Failed Marriage? Part Two
This episode is the second part of a recording of a symposium held on November 9th 2025 in Amsterdam on the topic: Zionism and Humanism, a Failed Marriage? 00:00 Towards a Humanist Zionism out of the Philosophy of Emmanuel Levinas, Dr. Charles Lesch 43:50 Zionism and Humanism a Failed Marriage? Panel Discussion, Dr. Charles Lesch, Prof. Vivian Liska, Prof. Bernard Wasserstein, Dr. David Wertheim (moderator) more information
S2 · E4
Jun 18, 2025 · 1 hr 25 min
De politisering van de strijd tegen het antisemitisme
De strijd tegen antisemitisme raakt steeds vaker verwerven met politiek beladen onderwerpen als integratie en zionisme. Deze raakt daarmee steeds verder gepolitiseerd en gepolariseerd, zoals onder meer blijkt uit de felle discussies over de definitie van antisemitisme. Hoe moeten we daarmee omgaan? In deze aflevering van Menassehcast, gebaseerd op een evenement gehouden op 12 juni 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam gaan Leo Lucassen (hoogleraar arbeids en migratiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden), Ido de Haan (hoogleraar politicologie aan de Universiteit Utrecht) Uri Rosenthal (oud minister van Buitenlandse zaken, namens de VVD) en Willem Wagenaar (onderzoeker extreem rechts bij de Anne Frank Stichting, ) in op deze vragen, op basis van essays die zij voor deze gelegenheid publiceerden in de Vrijdagavond. De podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland
S2 · E3
Jun 5, 2025 · 54 min
Israel, garantie of risico?
Lang werd het bestaan van Israël gezien als een garantie voor de veiligheid van Joden in de diaspora. Oplevingen van antisemitisme in Europa komen nu vaak voort uit het conflict in Israël. Wat betekent dat voor de band tussen de diaspora en Israël? Voor de toekomst van het zionisme? In deze aflevering van Menassehcast, gebaseerd op een evenement gehouden op 22 mei 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam gaan Frits Barend (journalist), Salomon Bouman (oud Israel correspondent NRC) Gideon Levy (documentairemaker) en Hella Rottenberg (journalist/ schrijver) in op deze vragen, op basis van essays die zij voor deze gelegenheid publiceerden in de Vrijdagavond. Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland
S2 · E2
May 29, 2025 · 57 min
Hoe de Holocaust geschiedenis werd
Nu de generatie die de Tweede Wereldoorlog bewust heeft meegemaakt bijna is uitgestorven, wordt die periode steeds minder onderdeel van een levend collectief geheugen, en meer een historisch onderwerp. Wat is de betekenis daarvan en hoe moeten we daarmee omgaan? Over deze vragen gingen Chaya Polak (schrijver), Bertien Minco (directeur herrineringscentrum Westerbork), Jaïr Stranders (artistiek directeur Theater na de Dam) en Annemiek Gringold (hoofdconservator nationaal Holocaustmuseum) in gesprek. Voorafgaand publiceerden zij elk een essay voor het online magazine de Vrijdagavond. Links naar deze essays zijn hier te vinden. Deze aflevering van Menassehcast is gebaseerd op de paneldiscussie ‘'Hoe de Holocaust geschiedenis werd’ die het Menasseh ben Israel Insitutuut op 27 maart 2025 in het Nationaal Holocaustmuseum te Amsterdam organiseerde in het kader van de serie 'Scheuren in de naoorlogse ethiek'. Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland
S2 · E1
Apr 8, 2025 · 51 min
Scheuren in de naoorlogse ethiek I: "Joods en Links"
Joden waren lang en vaak actief binnen linkse bewegingen zoals de vakbond de sociaal- democratie en de civil rights movement. Maar inmiddels voelen vele linkse Joden zich vaak niet meer thuis binnen linkse bewegingen. Zij ervaren een blinde vlek voor antisemitisme, een gebrek aan begrip voor de positie van Israël, en een overdreven focus op Palestina. Hoe is dit verschil ontstaan en valt het nog te overbruggen? Over deze vragen gingen Selma Leydesdorff, Jelle Zijlstra, Daphne Meijer en Keren Hirsch in gesprek. Voorafgaand aan het gesprek publiceerden zij elk een essay voor het online magazine de Vrijdagavond. Links naar deze essays zijn hier te vinden. Deze aflevering van Menassehcast is gebaseerd op de paneldiscussie ‘Joods en Links’ die het Menasseh ben Israel Insitutuut op 27 februari 2025 in de Uilenburgersjoel te Amsterdam organiseerde in het kader van de serie 'Scheuren in de naoorlogse ethiek'. Deze podcast is mede mogelijk gemaakt door Sitchting Collectieve Maror-gelden Nederland
S1 · E8
Jan 15, 2024 · 39 min
Annet Mooij over het fenomeen Ischa Meijer
In deze aflevering spreek ik met Annet Mooij over de biografie die zij schreef over Ischa Meijer 'Alles gaat op vroeger terug'. Wat was er zo bijzonder aan deze charismatische interviewer, journalist, wat maakte hem zo geliefd, maar ook gehaat, en hoe verhielden zijn zwaktes, zich tot zijn talenten?
S1 · E7
Oct 30, 2023 · 48 min
Met Leonard Rutgers naar de ondergrondse wereld van de antieke Romeinse Joodse catacomben
In deze aflevering spreekt David Wertheim met Leonard Rutgers archeoloog, godsdiensthistoricus en hoogleraar Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht naar aanleiding van zijn populair-wetenschappelijke boek Israel aan de Tiber, Joods leven in het oude rome over de ondergrondse wereld van de Joodse catacomben in Rome, en de inzichten die het archeologisch onderzoek daarnaar oplevert naar de positie van deze bijzondere Joodse minderheid in de belangrijkste stad van de antieke wereld.
#6
Sep 29, 2023 · 46 min
'The Self of the Historian', an interview with Prof. Bernard Wasserstein
This episode of menassehcast is based upon a recording of a public interview with the historian Bernard Wasserstein, about his latest book A Small Town In Ukraine, the place we came from, the place we went back to. The interview was occasioned both by the publication of this book and an exhibition in the Jewish Museum of Amsterdam titled Me Jewish featuring Dutch-Jewish “ego documents” such as diaries, memoirs, and letters. Wasserstein’s book is, as he writes himself the product of an underlying ”obsession”, to know everything about the history of the small town Krakowiec, where his fathers family came from and which’s history situated it alternatively in Poland, the Habsburg empire, Nazi Germany, the Soviet Union and Ukraine. In the book Wasserstein not only offers a vivid picture of the town’s history but also how its inhabitants, including his own family suffered the impact of many great historical events. Prof Wasserstein speaks about this town Krakowiec, his book, and the challenges of the historian who writes about his own background.
S1 · E5
Apr 8, 2023 · 39 min
De 'Nieuwe Werelden' van Prof. Jessica Roitman, expert joodse studies en kolonialisme
In deze podcast spreekt David Wertheim met Jessica Roitman die als nieuwe hoogleraar Joodse Studies aan de faculteit Religie en Theologie op 29 maart haar inaugurele uitsprak aan de Vrije Universiteit, getiteld Jews, History, and Home-making: Colonial Contradictions and Contemporary Challenges. Roitman is historica die zich gedurende haar carriere intensief bezighield met het snijvlak van joodse en koloniale studies. Zij trok naar Nederland, waar zij in 2009 in Leiden haar dissertatie schreef over de atlantische netwerken van Sefardische handelaren. Daarna publiceerde zij uitgebreid over slavernij, religie, ethniciteit en ras en de bijzondere positie van joden in koloniale samenlevingen, met name Suriname an in de Cariben.
#4
Jan 3, 2023 · 40 min
Maurice Swirc over koloniale misdaden en joodse perspectieven
In deze podcast vertelt Maurice Swirc, schrijver van het veelgeprezen boek de Indische Doofpot. Swirc is onderzoeksjournalist met interesse in mensenrechten en rechtsgeschiedenis. De Indische Doofpot gaat over de vele pogingen vanuit de Nederlandse overheid om de waarheid achter de Nederlandse oorlogsmisdaden in Indonesië te onderdrukken, en te zorgen dat deze nooit werden vervolgd. Maar Swirc heeft zich altijd ook veel met joodse onderwerpen beziggehouden. Zo was hij tussen 2011 en 2015 hoofdredacteur van het NIW, en schreef hij eerder Altijd mazzel, over het dagelijks leven van joden door de wereld aan het begin van deze eeuw. Ook het verhaal van de Indische doofpot kent joodse perspectieven. Er komen Joden voor in zijn verhaal en het speelt zich af tegen de achtergrond van onze omgang met oorlogsmisdaden van de nazi’s tegen de Joden begaan. Genoeg aanleiding voor een gesprek over zijn boek, over de tegen de manier waarop Nederland omgaat met de zwarte bladzijden in zijn geschiedenis, en de relevantie van onze hernieuwde interesse in de koloniale geschiedenis voor de verhouden van Nederland tot de Joden.
S1 · E3
Oct 22, 2022 · 41 min
Prof. Bart Wallet en zijn liefde voor de Nederlands Joodse geschiedenis
In deze podcast spreekt David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut met professor Bart Wallet, sinds een iets meer dan een jaar hoogleraar Joodse studies aan de universiteit van Amsterdam op het gebied van vroegmoderne en moderne Joodse geschiedenis, in het bijzonder in Amsterdam. Wallet verteld over zijn liefde voor Joodse Studies, de bijzonderheid van de Nederlands Joodse geschiedenis en de relevantie van het vak, Het gesprek is opgenomen ter gelegenheid van zijn aanstaande inaugurele rede getiteld De lucht van Amsterdam maakt wijs'. Grondlijnen voor een kritische joodse stadsgeschiedenis, die hij op 26 oktober zal uitspreken in de Lutherse Kerk in Amsterdam.
#2
Jul 25, 2022 · 1 hr 4 min
De vele gezichten van het antisemitismedebat
Deze podcast is een bewerkte opname van het gesprek over ‘de vele gezichten van het antisemitismedebat’ dat plaatsvond op 13 maart 2021 ter gelegenheid van de presentatie van de bundel Zes essays over hedendaags antisemitisme. De podcast bevat een korte lezing van Eddo Verdoner, nationaal coordinator antisemitismebestrijding en een discussie tussen de auteurs van de bundel, Margalith Kleijwegt, Elma Drayer, David Wertheim Hanna Luden, Gideon Querido van Frank voorgezeten door Emile Schrijver. Het boekje, Emile Schijver, David Wertheim (red), Zes essays over hedendaags antisemitisme (Amsterdam: MbII, 2022) 63p. is te bestellen via het Menasseh ben Israel Instituut: mbii@jck.nl en kost €10,- euro (exclusief verzendkosten) zie ook: https://mbii.nl/zes-essays-over-hedendaags-antisemitisme/
Nov 20, 2020 · 43 min
Emile Schrijver and Theodor Dunkelgrün on Amsterdam as the Early Modern Jewish bookshop of the world
In the seventeenth century, Amsterdam became one of the world's most dynamic centres of Jewish life. It was a city where Jews from all corners of the world -- from Portugal to the Ottoman Empire, and from Poland to North Africa -- built new lives in a religiously pluralistic and pragmatically tolerant society, engaged with one another and with Christians of numerous confessions, and participated in the cultural and economic life of the Dutch Republic's newfound global mercantile empire. They built communities -- synagogues, schools, confraternities and libraries -- that astounded early modern visitors both Jewish and Christian. Central to this story is the way Amsterdam became the most important centre for the printing and trade of books in Hebrew and in the multiple languages of the Jews who found their way there. One can hardly write a history of the Jews in the Early Modern period without Amsterdam's printers; conversely, the History of the Book has played a central role in histories of Jews in the Netherlands, in large part, too, thanks to the extraordinary sources of the Ets Haim - Livraria Montesinos Library and the Bibliotheca Rosenthaliana at the University of Amsterdam. To reflect on the history of Hebrew and Jewish printing in Amsterdam, and on the way trends in Book History more broadly can illuminate the history of the Hebrew and Jewish book, the eminent historian of the Jewish book and director of the Jewish Historical Museum in Amsterdam, Prof. Emile Schrijver, spoke with Dr Theodor Dunkelgrün (University of Cambridge), editor of The Jewish Bookshop of the World: Aspects of Print and Manuscript Culture in Early Modern Amsterdam, published as a new, special double issue of Studia Rosenthaliana: Journal of the History, Culture and Heritage of the Jews in the Netherlands. This podcast thus also marks the festive re-launch of Studia Rosenthaliana (founded 1967) as a fully Open Access journal by the Amsterdam University Press.

Showing 1–16 of 16 episodes