De Ladder van Jacob

De 15 Antwerpse Rozenkransschilderijen II - Over de tentoonstelling '15 Mysteriën van de rozenkrans' in Den Bosch

Afl. 2 | In dit tweede deel over de tentoonstelling in het Noordbrabants Museum “de vijftien Antwerpse rozenkransschilderijen” bespreek ik drie werken uit de serie. Via de volgende link komt u bij de afbeeldingen van de 15 rozenkransschilderijen, voorzien van toelichting per schilderij. https://www.sintpaulusantwerpen.be/kunst-geschiedenis/kunstcollectie/15-mysteries/ De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Rudi Mannaerts, Sint Paulus. De Antwerpse dominicanenkerk. Een Openbaring (Antwerpen 2

• Chapters

De 15 Antwerpse Rozenkransschilderijen I - Over de tentoonstelling '15 Mysteriën van de rozenkrans' in Den Bosch

Afl. 1 | In dit eerste deel veel over de geschiedenis van de Sint Pauluskerk in Antwerpen, over de achtergrond van het rozenkransgebed en de rol van de dominicanen daarin en over de oprichting van de rozenkransbroederschap in 1571. Via de volgende link komt u bij de afbeeldingen van de 15 rozenkransschilderijen, voorzien van toelichting per schilderij. https://www.sintpaulusantwerpen.be/kunst-geschiedenis/kunstcollectie/15-mysteries/ De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Rudi Mannaerts, Sin

Christopher Dawson, een Engelse cultuurhistoricus - Cultuur en secularisering

AfI. 3 | In drie uitzendingen belichten we het werk van de Engelse cultuurhistoricus Christopher Dawson (1889-1970). Uitzending 3: Cultuur en Secularisering Cultuur en secularisering Is een volledig geseculariseerde cultuur mogelijk? Zijn belangrijkste werken: The Making of Europe: An Introduction to the History of European Unity (1932). Reissued by the Catholic University of America Press (2003) [Ned. vert. De schepping van Europa: een inleiding tot de geschiedenis van de Europese eenheid. Ut

Christopher Dawson, een Engelse cultuurhistoricus - Het ontstaan van een christelijke cultuur

Afl. 2 | Het Ontstaan van een Christelijke Cultuur Het ontstaan van een christelijke cultuur in Europa Het belang van het klooster als cultuurvormend instituut Zijn belangrijkste werken: The Making of Europe: An Introduction to the History of European Unity (1932). Reissued by the Catholic University of America Press (2003) [Ned. vert. De schepping van Europa: een inleiding tot de geschiedenis van de Europese eenheid. Utrecht / Antwerpen: Het Spectrum, z.j., Prisma Boeken 280]. Medieval Religi

Christopher Dawson, een Engelse cultuurhistoricus - Een schets van zijn jeugd

Afl. 1 | In drie uitzendingen belichten we het werk van de Engelse cultuurhistoricus Christopher Dawson (1889-1970) In deze aflevering: Inleiding/Een korte schets van zijn jeugd Dawson over religie en cultuur Zijn belangrijkste werken: The Making of Europe: An Introduction to the History of European Unity (1932). Reissued by the Catholic University of America Press (2003) [Ned. vert. De schepping van Europa: een inleiding tot de geschiedenis van de Europese eenheid. Utrecht / Antwerpen: Het Sp

Willem Nuyens en het Herwonnen Vaderland - Historische ruzies

Afl. 3 | Willem Nuyens werd geboren in 1823 en stierf in 1894, zijn leven overbrugt dus een belangrijk deel van de 19e eeuw. Hij geldt als de eerste Nederlandse katholieke historicus in de moderne tijd die vaak genoemd wordt in het rijtje van grote negentiende-eeuwse katholieke emancipatoren als Le Sage ten Broek (vóór hem) en Alberdink Thijm en Herman Schaepman (tijdgenoten die hij beiden goed gekend heeft). Dat roept de vraag op hoe een historicus een rol gespeeld kan hebben in de strijd om de

Willem Nuyens en het Herwonnen Vaderland - Een katholieke reconstructie

Afl. 2 | Willem Nuyens werd geboren in 1823 en stierf in 1894, zijn leven overbrugt dus een belangrijk deel van de 19e eeuw. Hij geldt als de eerste Nederlandse katholieke historicus in de moderne tijd die vaak genoemd wordt in het rijtje van grote negentiende-eeuwse katholieke emancipatoren als Le Sage ten Broek (vóór hem) en Alberdink Thijm en Herman Schaepman (tijdgenoten die hij beiden goed gekend heeft). Dat roept de vraag op hoe een historicus een rol gespeeld kan hebben in de strijd om de

Willem Nuyens en het Herwonnen Vaderland - Protestantse mythes

Afl. 1 | Willem Nuyens werd geboren in 1823 en stierf in 1894, zijn leven overbrugt dus een belangrijk deel van de 19e eeuw. Hij geldt als de eerste Nederlandse katholieke historicus in de moderne tijd die vaak genoemd wordt in het rijtje van grote negentiende-eeuwse katholieke emancipatoren als Le Sage ten Broek (vóór hem) en Alberdink Thijm en Herman Schaepman (tijdgenoten die hij beiden goed gekend heeft). Dat roept de vraag op hoe een historicus een rol gespeeld kan hebben in de strijd om de

Arvo Pärt - De Kanon van boete

Afl. 7 | In deze laatste aflevering staat Pärts Kanon Pokajanen centraal. Het is een omvangrijk boetegezang met een eeuwenoude tekst uit de orthodoxe liturgie. Het is door Pärt getoonzet voor vierstemmig koor dat a capella zingt. Kanon Pokajanen werd in opdracht geschreven ter gelegenheid van het 750-jarige bestaan van de kathedraal van Keulen.Belangrijkste geraadpleegde literatuur:• Twan Geurts, Componist van de stilte. In het spoor van Arvo Pärt (Amsterdam 2026)• Aartspriester Silouan Osseel,

Arvo Pärt - De Klacht van Adam

Afl. 6 | In deze aflevering zien we eerst hoe het leven van de componist zich na 1980 voltrekt. Twee composities staan vervolgens in deze aflevering centraal: “Het Lied van Silouan” uit 1990 en “De Klacht van Adam” uit 2010. Dit alles met aandacht voor twee twintigste-eeuwse orthodoxe heiligen die invloedrijk waren in het leven van Pärt: De Heilige Silouan de Athoniet en de Heilige Sophronius van Essex. Belangrijkste geraadpleegde literatuur: Peter C. Bouteneff, Arvo Pärt. Out of Silence (New Y

Arvo Pärt - Componist van de stilte Deel 1

Afl. 5 | In deze aflevering vervolg ik mijn behandeling van het thema “stilte” aan de hand van een boek van de orthodoxe theoloog en musiciloog Peter Bouteneff. Belangrijkste geraadpleegde literatuur: Peter C. Bouteneff, Arvo Pärt. Out of Silence (New York 2015) Muziek: Arvo Pärt, Berliner Messe Estonian Philharmonic Chamver Choir o.l.v. Tönu Kaljuste ‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op spreken

Arvo Pärt - Componist van de stilte

Afl. 4 | In deze aflevering verlaat ik het chronologische kader van Pärts leven voor een meer thematische benadering van het fenomeen “stilte”. Die paradoxale verbinding tussen de muziek van Arvo Pärt en de stilte werd door beschouwers van zijn muziek heel vaak gelegd. Belangrijkste geraadpleegde literatuur: Enzo Restagno (e.a.), Arvo Pärt in Conversation (Champaign, 2012) Andrew Shenton (ed.), The Cambridge Companion to Arvo Pärt (Cambridge 2014) Twan Geurts, Componist van de stilte. In het sp

Arvo Pärt - Een nieuwe weg

Afl. 3 | In deze aflevering vertel ik hoe Pärt in de jaren na 1968 een nieuwe muzikale klankwereld ontdekt. Ik maakte daarbij vooral gebruik van de woorden van de componist zelf en zijn vrouw Nora. In het midden van de jaren zeventig begon Pärt stukken te schrijven in een stijl die hij zelf aanduidde met de term tintinnabuli, muziek die als het geluid van bellen of klokjes klinkt. Ik besluit deze aflevering met een beschrijving van een dramatische gebeurtenis uit 1980. In dat jaar dwongen de com

Arvo Pärt - Op zoek naar nieuwe klanken

Afl.2 | Centraal in zijn componistenleven staat een gebeurtenis die op allerlei manieren kan gelden als een keerpunt in zijn leven. Daarom wil ik er in deze aflevering uitvoerig verslag van doen. Het betreft de première van Credo in 1968. Het stuk kunnen we achteraf zien als zijn afscheid van het modernisme. Na 1968 volgt een lange periode van stilte. Zijn artistieke heroriëntatie is nauw verbonden geweest met zijn geestelijke heroriëntatie. In 1972 treedt Pärt toe tot de orthodoxe kerk. Belangr

Arvo Pärt - Een jeugd in Estland

Afl. 1 | Behalve over de jeugd van Pärt in deze aflevering veel over de moderne geschiedenis van Estland en de opmerkelijke muzikale tradities van dit land . Aandacht met name voor twee invloedrijke Estse componisten van wie Pärt les kreeg: Veljo Tormis en Heino Eller. Belangrijkste geraadpleegde literatuur: Enzo Restagno (e.a.), Arvo Pärt in Conversation (Champaign, 2012) Andrew Shenton (ed.), The Cambridge Companion to Arvo Pärt (Cambridge 2014) Jan Brokken, Baltische Zielen (Amsterdam 2017,

Henryk Gorecki - Symfonie van de Droevige Liederen

Afl. 3 | In deze aflevering staat zijn Derde Symfonie centraal. Dit is de symfonie waarmee Gorecki in de jaren negentig ook buiten Polen beroemd werd. De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002) Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017) Muziek Gorecki, O Virgo Maria            Pools Kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski Gorecki, Salve mater matris Jesu            Pools Kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski Gorecki, Derde symfonie Deel II Le

Henryk Gorecki - Moeder en kind

Afl. 2 | In deze aflevering maak ik met u een excursie door het werk van Henryk Gorecki aan de hand van het thema “Moeder en kind”. De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002) Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017) Muziek Gorecki, 3 Songs, Op.3 Piano: Ewa Guz-SerokaAlt: Jadwiga Rappe (CD Gorecki: Art Songs Dux 2020) Gorecki, Totus Tuus, Op.60 Choeur de chambre Versija (CD Totus Tuus 2010) Gorecki, Lullaby Piano: Anna Gorecka (

Henryk Gorecki - Aanvoerder van de Poolse avant-garde

Afl. 1 | In deze aflevering wil ik u vertellen en vooral laten horen hoe de jonge Henryk Gorecki (1933-2010) in de jaren vijftig het westers modernisme omarmde en hoe dat modernisme op gespannen voet stond met de officiële kunstopvatting in het communistische Polen. De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002) Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017) Muziek Henryk Gorecki, O stella caeli Pools kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski (Ondine

Katholieken van Vietnam - Over Ngo Dinh Diem

Afl. 13 | In 1954 wordt de katholieke politicus Ngo Dinh Diem (1901-1963) minister-president van Zuid-Vietnam.  Ik schets zijn leven tot 1954 en bespreek de bronnen waaruit Diem putte voor zijn politieke denken. Ik bespreek de zwarte legende rondom zijn persoon die lang invloedrijk is geweest. De belangrijkste geraadpleegde literatuur: Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022) Edward Miller, Misalliance. Ngo Dinh Diem, the United Sta

De katholieken van Vietnam - Over een katholieke exodus

Afl. 12 | Deze aflevering behandelt de lotgevallen van de Vietnamese katholieken in de woelige periode 1940 - 1954. Hun positie kan voor deze periode goed worden weergegeven door de beeldspraak “tussen hamer en aanbeeld”, waar de hamer staat voor het communisme en het aanbeeld voor het Frans kolonialisme. We zien aanvankelijke sympathie voor de Vietminh al snel wegsmelten wanneer zich het ware gezicht van deze organisatie manifesteert. Na de deling van het land vindt een massale exodus naar het