ArtsMusicSociety & Culture

Audycje Kulturalne

Audycje Kulturalne - podcast Narodowego Centrum Kultury

Play

Open in

31 episodes
Avg 24 min
Polish

Episodes 31

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Yesterday · 24 min
Żywe kultury – o współpracy festiwali (FestForum)
Organizatorzy festiwali często mierzą się z podobnymi wyzwaniami, choć na co dzień działają osobno, a czasem nawet ze sobą konkurują. Tymczasem wspólne szukanie rozwiązań może przynieść więcej korzyści niż rywalizacja – zarówno dużym wydarzeniom z wieloletnią tradycją, jak i niewielkim, lokalnym inicjatywom. W piątym odcinku cyklu „Żywe Kultury”, nagranym podczas FestForum, Klaudia Obrębska rozmawia z Caroliną Pietyrą, dyrektorką Krakowskiego Biura Festiwalowego, Jarosławem Wasikiem, dyrektorem Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu, oraz Katarzyną Jakubowiak, zastępczynią dyrektora Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera. Choć festiwale różnią się programami i publicznością, ich organizatorzy często zadają sobie te same pytania: jak zapewnić stabilne finansowanie, zatrzymać doświadczonych pracowników czy przygotować się na coraz bardziej nieprzewidywalną pogodę? Wspólne spotkania pozwalają nie tylko wymieniać sprawdzone rozwiązania, ale też mówić jednym głosem o potrzebach całego środowiska. O tym dlaczego warto dzielić się doświadczeniem posłuchacie w kolejnym odcinku „Żywych Kultur” w „Audycjach Kulturalnych” Narodowego Centrum Kultury. Jeśli organizujesz festiwal: Zapytaj organizatorów innych festiwali, jak poradzili sobie z problemem, z którym właśnie się mierzysz. Przed nawiązaniem zagranicznego partnerstwa określ, co konkretnie chcesz dzięki niemu osiągnąć. Szukaj możliwości wieloletniego finansowania festiwalu, żeby móc planować kolejne edycje z wyprzedzeniem.
Tuesday · 26 min
Obywatelka Cepelia
Wystawa, którą można zobaczyć w Muzeum Narodowym w Krakowie, opowiada o dorobku instytucji, która do tej pory była traktowana jako fragment trudnej pamięci o czasach PRL. Ekspozycja podkreśla wartość dziedzictwa Cepelii jako ważnego ośrodka polskiego designu, kształtującego tak różne jego dziedziny jak meblarstwo, tkanina, moda czy architektura wnętrz. Centrala Przemysłu Ludowego i Artystycznego (Cepelia) została założona w 1949 r. I przez cztery dekady wywierała ogromny wpływ na gust i wrażliwość estetyczną Polaków. Wyznaczała trendy w wystroju wnętrz, modzie oraz pamiątkarstwie, a także współtworzyła powszechne rozumienie rodzimego folkloru i tradycji, stając się jednym z najbardziej wyrazistych zjawisk epoki PRL-u. „Obywatelka Cepelia” w Muzeum Narodowym w Krakowie odsłania pełen wachlarz funkcjonowania Cepelii – od projektowania i produkcji, przez badania i eksperyment, po system sprzedaży i wystawiennictwa. Prezentowane eksponaty, w zdecydowanej większości nigdy dotąd niepublikowane i niewystawiane, pochodzą z kolekcji muzealnych i prywatnych. To mówi wiele o współczesnym statusie przedmiotów z Cepelii: rozproszonych, często niedocenianych. Zestawienie unikatowych prac oraz krótkich serii autorskich z produkcją masową i przykładami tzw. cepeliowskiego kiczu daje pełny obraz ówczesnej rzeczywistości. Wystawę można oglądać w Muzeum Narodowym w Krakowie do 21 lutego 2027 r. W Audycjach Kulturalnych o ekspozycji „Obywatelka Cepelia” opowiedzieli jej twórcy, prof. UAM dr. hab. Piotr Korduba i dr Anna Wiszniewska. Zdjęcia dzięki uprzejmości Muzeum Narodowego w Krakowie/ fot. Natalia Gąsowska, Anna Olchawska
October 23 · 35 min
Żywe kultury – o festiwalach
Czy w świecie, w którym wydarzenia plenerowe i festiwale spotykamy niemal na każdym kroku, jest jeszcze miejsce na kolejne inicjatywy? Jak stworzyć wydarzenie, które nie tylko przyciąga publiczność na kilka dni, ale przede wszystkim buduje trwałą i zaangażowaną społeczność? I wreszcie – czy festiwal realizujący ważną misję społeczną lub kulturalną musi być całkowicie bezpłatny? Festiwale to znacznie więcej niż sceny muzyczne, warsztaty, wystawy czy spotkania z artystami. To skomplikowany organizm składający się z setek codziennych decyzji organizacyjnych, niewidocznej na pierwszy rzut oka ciężkiej pracy zespołów i wolontariuszy oraz relacji, które potrafią przetrwać znacznie dłużej niż same wydarzenia. To też zauważenie przepracowania, zmęczenia i przebodźcowania i pozwolenie sobie na odpoczynek, spowolnienie, może nawet drzemkę. W trzecim odcinku cyklu „Żywe Kultury” Klaudia Obrębska rozmawia o transformacji branży festiwalowej z ekspertkami i praktyczkami kulturalnymi: Olą Zając (dyrektorką programową Slot Art Festival) oraz Agnieszką Wojciechowską (dyrektorką programową festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia). Podczas audycji rozmówczynie przyglądają się dynamicznym zmianom na rynku wydarzeń oraz analizują, jak zmieniają się potrzeby i oczekiwania współczesnej publiczności. Trzy wskazówki na projektowanie doświadczeń uczestników festiwali: Zadbaj o miejsca do siedzenia i odpoczynku między wydarzeniami. Zaplanuj program tak, aby uczestnicy mogli zobaczyć najważniejsze punkty programu bez konieczności wybierania między nimi. Przygotuj słuchawki wyciszające dla osób wrażliwych na nadmiar bodźców. 🎧 Posłuchaj audycji o: współpracy międzynarodowej w kulturze tworzeniu wystaw od pomysłu do wernisażu
October 20 · 26 min
„Muzycy w kręgu paryskiej »Kultury«”
Ekspozycja przygotowana z okazji Roku Jerzego Giedroycia, po raz pierwszy z perspektywy muzykologicznej naświetla relacje łączące twórcę Instytutu Literackiego w Maisons-Laffitte z wybitnymi kompozytorami, pianistami oraz krytykami muzycznymi XX wieku. Wystawa udowadnia, że sprawy muzyczne stanowiły istotny element geopolitycznej i estetycznej diagnozy stawianej przez środowisko „Kultury”. Przekonuje, że twórczość kompozytorska oraz publicystyka muzyczna stawały się orężem w walce o niezależność artystyczną i oporem wobec dyktatu socrealizmu. Jedną z najważniejszych postaci z kręgu „Kultury” był Józef Czapski, o którym w Audycjach Kulturalnych opowiadaliśmy kilkukrotnie. Kuratorzy wystawy prezentują sylwetki siedmiu wybitnych kompozytorów, pianistów i krytyków muzycznych, związanych z paryską „Kulturą”: Andrzeja Panufnika, Romana Palestra, Konstantego Regameya, Zygmunta Mycielskiego, Stefana Kisielewskiego, Witolda Małcużyńskiego oraz Jana Holcmana. Na wystawie w Sali im. W Instytucie Sobieskich Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie zgromadzono unikatową korespondencję, rękopisy muzyczne, recenzje oraz materiały prasowe ukazujące kulisy obecności problematyki muzycznej na łamach paryskiego pisma. O wystawie „Muzycy w kręgu paryskiej »Kultury«” opowiedzieli w Audycjach Kulturalnych jej kuratorzy: dr hab. Beata Bolesławska-Lewandowska, prof. IS PAN oraz dr Michał Ceglarek (NIFC – Muzeum Fryderyka Chopina). Zdjęcia dzięki uprzejmości Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie/ fot. Andrzej Stawiński
October 16 · 19 min
Żywe kultury – o współpracy międzynarodowej w kulturze
Co kontakty międzynarodowe mogą dać instytucjom kultury? W drugim odcinku cyklu “Żywe kultury” Klaudia Obrębska rozmawia z dr Joanną Orlik, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Kultury, o tym, jak budować relacje międzynarodowe w kulturze. Współpraca międzynarodowa to możliwość spojrzenia na własną instytucję z innej perspektywy, poznania nowych sposobów działania i wymiany doświadczeń z partnerami z całego świata. Jak zacząć budować takie relacje i dlaczego warto je rozwijać? Z rozmowy dowiemy się, gdzie szukać zagranicznych partnerów, jak wykorzystać istniejące miasta partnerskie oraz programy wspierające współpracę międzynarodową. Gościni opowiada również o wyzwaniach, jakie pojawiają się podczas realizacji wspólnych projektów – od różnic w systemach finansowania i przepisach po bariery językowe i organizacyjne. Jak zrobić pierwszy krok? Czy współpraca międzynarodowa jest zarezerwowana wyłącznie dla dużych instytucji? I dlaczego warto potraktować różnice między partnerami nie jako przeszkodę, lecz jako szansę na rozwój? Jeśli planujesz współpracę międzynarodową: Miasta partnerskie Twojego ośrodka to Twój naturalny sojusznik. Nie bój się obcego języka – śmiało korzystaj z nowoczesnych technologii. Zaplanuj czas na wyjaśnianie różnic w procedurach. Żywe Kultury to nowy cykl podcastów powstający w ramach Audycji Kulturalnych – projektu Narodowego Centrum Kultury. Klaudia Obrębska zapraszam do rozmów osoby, które na co dzień ożywiają polską kulturę: projektują, organizują, wspierają i rozwijają wydarzenia kulturalne w całym kraju.
October 13 · 23 min
Brda. Wczasy z fabryki
Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to nie tylko opowieść o domkach „Brda” produkowanych w Bydgoszczy: ich architekturze i misternym wykończeniu. To także historia gospodarki PRL i przemysłu drzewnego, poszukiwania dewiz, a także planowania czasu wolnego obywatelek i obywateli, którzy zaczęli korzystać z wolnych sobót. Domki początkowo były eksportowane, a także kupowane przez zorganizowane ośrodki wczasowe. Z czasem trafiły na rynek: konstrukcja umożliwiająca postawienie Brdy „w dwa weekendy ze szwagrem” sprawiła, że domki masowo zaczęły pojawiać się na podmiejskich działkach. Co ciekawe, wiele z nich przetrwało do dziś, a ich styl doczekał się wielu naśladowców. Autor książki „Brda. Wczasy z fabryki” przedstawia Czytelniczkom i Czytelnikom swoją podróż śladami domków: od własnej, rodzinnej działki, przez Bydgoszcz, w której działały nieistniejące już dziś zakłady produkujące Brdy, po Wrocław i tamtejsze Muzeum Architektury. Najcenniejsze dokumenty znalazły się jednak w mieszkaniu dziadków, skryte w teczce, przechowywanej przez dziadka. O Brdach opowiedział w Audycjach Kulturalnych autor książki, historyk sztuki i popularyzator historii Warszawy, Mikołaj Krupa. Zdjęcia dzięki uprzejmości Wydawnictwu Inna Warszawa.
October 9 · 50 min
Żywe Kultury – nowy cykl w Audycjach Kulturalnych
Żywe Kultury to nowy cykl podcastów powstający w ramach Audycji Kulturalnych – projektu Narodowego Centrum Kultury. Zapraszamy do rozmów osoby, które na co dzień ożywiają polską kulturę: projektują, organizują, wspierają i rozwijają wydarzenia kulturalne w całym kraju. W pierwszym odcinku „O tworzeniu wystaw” Klaudia Obrębska rozmawia z Agnieszką Bebłowską-Bednarkiewicz i Katarzyną Haber, kuratorkami Kordegardy i członkiniami rady programowej Kordegardy, galerii Narodowego Centrum Kultury. Każda wystawa zaczyna się na długo przed wernisażem. Jej historia rozpoczyna się wiele miesięcy wcześniej – od pomysłu, kwerendy, poszukiwań dzieł, rozmów z kolekcjonerami, negocjacji z muzeami i dziesiątek decyzji dotyczących aranżacji przestrzeni. Jak wygląda ten proces od kulis? Gościnie opowiadają o codziennej pracy kuratora – od poszukiwania dzieł sztuki i współpracy z instytucjami oraz prywatnymi kolekcjonerami, przez kwestie konserwatorskie i logistyczne, aż po projektowanie tekstów kuratorskich oraz działania na rzecz dostępności wystaw dla osób z niepełnosprawnościami. W rozmowie nie brakuje anegdot z wystawienniczego zaplecza: nocnych negocjacji z kolekcjonerami, transportu bezcennych dzieł podczas deszczu czy sytuacji, gdy ostateczny układ ekspozycji powstaje dopiero w dniu montażu. Czy w wystawiennictwie istnieją mody? Dlaczego niektóre ekspozycje otrzymują drugie życie poza galerią? I czy wystawę można przygotować w zaledwie kilka tygodni? Jeśli zajmujesz się organizacją wystaw: Upewnij się czy dzieło sztuki przejdzie przez drzwi. Uważnie przeczytaj warunki konserwatorskie w umowie wypożyczenia dzieła sztuki. Sprawdź, czy tekst na ścianie jest czytelny. Prowadząca Klaudia Obrębska – dziennikarka Radia RDC, historyczka sztuki i antropolożka. Słuchacze mogą kojarzyć ją z anteny radiowej, gdzie prowadzi audycje Mazowieckie Kulturalnie oraz Kobiece Historie, a także z autorskiego projektu miasto.tłumacze, poświęconego historii architektury. Klaudia na co dzień opowiada o kulturze, architekturze i historii, a jej pasją jest dziedzictwo kulturowe, miejskie opowieści oraz poszukiwanie angażujących sposobów na popularyzowanie wiedzy. W swoim nowym podcaście oddaje głos praktykom, by wspólnie z nimi odkrywać kulisy ich pracy.
September 29 · 17 min
Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!
Od 2 do 4 października 2026, w Bielsku-Białej będzie można wziąć udział w kilkunastu bezpłatnych wydarzeniach przygotowanych przez kilkudziesięciu artystów i artystek z całego świata. To pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu sztuk interdyscyplinarnych, który każdego roku będzie odbywał się w innym mieście noszącym tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Koncepcja festiwalu opiera się na idei wędrowania – rozumianego zarówno dosłownie, jak i metaforycznie. Autorska koncepcja festiwalu jest dziełem Krystiana Lady, polskiego reżysera operowego, dramaturga i librecisty, uznanego na międzynarodowej scenie operowej. Wydarzenia Wędrującego Festiwalu pozwalają odkryć charakterystyczne miejsca Bielska-Białej na nowo: artyści zreinterpretowali m.in. miejskie targowisko, parkingi, centrum handlowe, byłą siedzibę banku, a nawet kolejkę linową. Do współtworzenia Festiwalu zaproszono kilkudziesięciu artystów i artystki: zarówno tworzących lokalnie, związanych z Bielsko-Białą, jak i tych o międzynarodowej rozpoznawalności, jak islandzka wokalistka Björk. Organizatorami Festiwalu są Narodowe Centrum Kultury oraz Bielskie Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej. Więcej o wydarzeniu opowiedzieli Krystian Lada, Katarzyna Sztarbała z Narodowego Centrum Kultury oraz malarka Natalia Kleszczewska.
September 22 · 22 min
Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli
Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka Fryderyka Chopina”. Wraz z kompozytorem tworzyła duet pełen uczuć, ale także szacunku i uważności dla twórczości drugiej strony. Na ekspozycję składa się sześć części tematycznych poświęconych kolejno: roli przyrody w życiu i twórczości George Sand, artystom odwiedzającym jej posiadłość w Nohant, codzienności w domu i w podróży, literaturze, sztukom plastycznym oraz recepcji jej twórczości i wizerunku w kulturze. Dzięki współpracy m.in. z ośrodkami w Palmie na Majorce oraz w Nohant, na wystawie w Żelazowej Woli można zobaczyć biżuterię Sand, jej zielnik czy fragment tapety z pokoju, w którym mieszkała razem z Chopinem. Wystawę „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” można oglądać do 10 stycznia 2027 r. w Muzeum Fryderyka Chopina, oddziału w Żelazowej Woli. W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej kustosz Muzeum Fryderyka Chopina dr Seweryn Kuter. Zdjęcia dzięki uprzejmości Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.
September 18 · 16 min
Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst
Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach? Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w świecie kultury i sztuki. Organizowane w ten sposób przedsięwzięcia odbywają się w nietypowych i trudnodostępnych przestrzeniach, które nie są kojarzone z eksponowaniem dzieł sztuki. Obiekty są prezentowane np. w hotelowych pokojach, opuszczonych sklepach czy willach lub stacjach transportu publicznego. Pop-upy najczęściej są dostępne od kilku dni do maksymalnie kilku tygodni. Osoby odwiedzające pop-upy są w ten sposób zaskakiwane formą ekspozycji, dodatkowo zyskują szansę odwiedzenia niedostępnych, często pobudzających wyobraźnię miejsc. Uwagę od przestrzeni odrywa zwrócenie uwagi na dialog, w jaki sztuka wchodzi z miejscem i jakie konteksty to buduje. O popularności pop-upów, ich roli i szansach, jakie niesie dla widzek i widzów, opowiedział w Audycjach Kulturalnych Daniel Mituła, historyk i krytyk sztuki, a także menedżer kultury i współwłaściciel agencji RoyalHeroes. Zdjęcia dzięki uprzejmości RoyalHeroes.
September 8 · 16 min
„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga
Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Do wybuchu wojny studiował w klasie fortepianu w konserwatorium. W 1939 r. wyjechał do Taszkientu, a w latach 40. do Moskwy, gdzie spędził resztę życia. Wajnberg jest znany przede wszystkim z kompozycji orkiestrowych, symfonii, a także oper: do „Pasażerki” libretto napisał Aleksander Miedwiediew na podstawie słuchowiska i książki Zofii Posmysz, byłej więźniarki KL Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück i Neustadt-Glewe. Uniwersum to platforma, która pozwala użytkownikom „wędrować” po miejscach związanych z biografią kompozytora, a także odkrywać globalne konteksty rodzinne i kulturowe, ośrodki realizujące badania nad jego twórczością oraz najnowsze wydarzenia artystyczne związane z jego muzyką. Każdy punkt jest rozbudowany o materiały multimedialne, archiwalia, teksty literacko-analityczne oraz linki zewnętrzne prowadzące do aktualnych źródeł, festiwali, publikacji i wykonań. Uniwersum przygotował Instytut Mieczysława Wajnberga, który od kilku lat organizuje „Domówkę u Mietka” czyli koncert plenerowy przy rodzinnym domu kompozytora na Żelaznej 66 w Warszawie. W tym roku spotkanie odbędzie się 13 września. W Audycjach Kulturalnych o Uniwersum opowiedziała prezeska Instytutu Wajnberga. Prof. Maria Sławek. Zdjęcia dzięki uprzejmości Instytutu Mieczysława Wajnberga.
September 2 · 36 min
„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle” to osiem rozdziałów tematycznych, prezentujących m.in. muzyków i całe zespoły, realia pracy twórczej w PRL, cenzurę, rynek muzyczny, sceny festiwalowe oraz nastroje panujące w społeczeństwie. Na 1200 mkw. zgromadzono setki eksponatów, zarówno ze zbiorów Muzeum, jak i przekazanych przez postaci ze świata muzyki popularnej. Oglądając wystawę, można zobaczyć m.in. oryginalne pianino z Cafe Fogg, kawiarni, która działała przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie tuż po wojnie, 12- strunową gitarę Maryli Rodowicz, rękopisy nut Krzysztofa Komedy i Jerzego Wasowskiego, oryginały płyt wycofanych przez cenzurę (np. zespołu Skaldowie) czy suknię Marii Koterbskiej. Twórcy wystawy „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle” pozwalają lepiej zrozumieć PRL, unikając przy tym sentymentalizowania czy uciekania się do prostej symboliki. Ocenę zjawisk czy twórczych decyzji, pozostawiają widzom. Wystawę „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle” można oglądać w Muzeum Historii Polski do 6 grudnia. W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej jej kurator, Krzysztof Banach. Zdjęcia: dzięki uprzejmości Muzeum Historii Polski / fot. Małgorzata Kowalczyk
August 25 · 19 min
Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną
W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co roku miliony ludzi podziwiają Wieżę Eiffla oraz Łuk Triumfalny – jednocześnie narzekając na ciągnące się w nieskończoność kolejki oraz wielkie tłumy. Dlatego warto rozważyć zejście z głównego szlaku paryskich zabytków i pozwolenie na to, by czas, zamiast biec, zaczął się sączyć. To propozycja autora książki „Polski Paryż”, Adama Chowańskiego, który jest przewodnikiem, ale przede wszystkim „paryżaninem z wyboru”. Prześledził paryskie losy naszych rodaków i rodaczek i zachęca aby odwiedzić miejsca, w których żyli i bywali: Adam Mickiewicz, Juliusz Słowacki, Fryderyk Chopin, Helena Rubinstein, Mela Muter czy Maria Skłodowska-Curie. To nie tylko ich domy czy pracownie, ale także ulubione miejsca odpoczynku, a nawet poświęcone im paryskie Muzea. O książce „Polski Paryż” opowiedział w Audycjach Kulturalnych autor, Adam Chowański. Zdjęcia dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak.
August 18 · 22 min
„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach publicznych 13 polskich miast, realizowany jest przez artystów zrzeszonych w Gildii Muzyki Nowej oraz przedstawicieli Fundacji MEAKULTURA. Choć akcja jest skierowana do najmłodszych, nieco wykluczonych użytkowników kultury, przyciąga także starszych słuchaczy. Zaangażowani we flashmobowy projekt są muzycy z takich zespołów jak: Hashtag Ensemble, NeoQuartet, Orkiestra Muzyki Nowej, Ludzie z Vełny, Spółdzielnia Muzyczna Contemporary Ensemble, Sepia Ensemble oraz Flow Unit. Wykonają również utwory współczesnych kompozytorów m.in. Witolda Lutosławskiego, Marty Śniady, Joanny Szymali, Rafała Gorzyckiego i Aleksandra Kościowa. Chcą pokazać, że muzyka może być bliska każdemu odbiorcy, obecna w codziennym życiu każdego, niezależnie od jego wieku, wiedzy, doświadczenia. „Bach w piach” jest też częścią szerszej kampanii społecznej „Save the Music”. O akcji, która w tym roku potrwa do 12 września, w Audycjach Kulturalnych opowiedziały organizatorki: dr Marlena Wieczorek, prezeska fundacji Meakultura, i dr Aleksandra Demowska-Madejska, szefowa Gildii Muzyki Nowej. Zdjęcia dzięki uprzejmości Gildii Muzyki Nowej/fot. Michał Piórkowski
August 4 · 19 min
„Być tu i teraz” – 75 lat NCK
Święto Narodowego Centrum Kultury to nie tylko okazja, by lepiej poznać program instytucji i obszary, w których działa, ale także ludzi, którzy ją tworzą. Ich wspomnienia niedługo zostaną wydane w formie jubileuszowej publikacji. Przez 75 lat istnienia instytucji zmieniały się jej nazwy i lokalizacje; stałe pozostało jednak nastawienie na wspieranie sektora kultury oraz osób z nim związanych. Dziś szeroka oferta obejmuje programy dotacyjne, działalność badawczą, wydawniczą czy edukacyjną. Posłuchaj rozmowy z dyrektorem NCK Robertem Piaskowskim, zarejestrowanej w związku z jubileuszem. Urodziny to świetna okazja do świętowania. Za nami jest piknik „Wolna sobota”, otwarte wydarzenie z udziałem partnerów instytucji. Odbywają się liczne debaty oraz spotkania; w planach są także rocznicowe publikacje. Jedna z nich będzie zawierać rozmowy z pracowniczkami oraz pracownikami NCK, a także byłymi dyrektorami, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami pracy w tej instytucji. O planach na ten rok a także o wpływie NCK na polską kulturę opowiedziała w Audycjach Kulturalnych Elżbieta Wrotnowska-Gmyz, zastępczyni kierowniczki Działu Animacji i Edukacji Kulturalnej NCK oraz koordynatorka jubileuszu.
July 28 · 19 min
Tancerka i Zagłada. Historia Poli Nireńskiej
Całe jej życie wypełniała pasja do tańca: kontakt z nim wymuszała szantażem i głodem, by móc tańczyć jeździła po całej Europie, w końcu wyjechała do Stanów. Przez całe życie musiała też uciekać przed prześladowaniami i nienawiścią, w końcu, przed bolesną pamięcią. O Poli Nireńskiej pisze Weronika Kostyrko. Choć Pola Nireńska (1910-1992) nie stworzyła własnego, unikatowego stylu, jest jedną z najważniejszych postaci tzw. modern dance. Urodzona w żydowskiej rodzinie w Warszawie, wyjechała do Drezna, by uczyć się pod okiem słynnej Mary Wigman. Chcąc tańczyć i występować, wyjeżdżała także do Włoch i Austrii, jednak po dojściu Hitlera do władzy zmuszona była osiąść w Wielkiej Brytanii, gdzie przetrwała wojnę. Tam też dowiedziała się że niemal cała jej rodzina zginęła w Zagładzie. Ostateczną przystań znalazła w Stanach Zjednoczonych: w Waszyngtonie ponownie zapisała się do szkoły tańca, otworzyła też własne studio. Rozłąkę ze sceną przepłaciła zdrowiem: wieloletnią depresją. Jej ostatni występ i choreografia „Tetralogia Holocaustu” przeszły do historii tańca. Nireńska rozliczyła się w ten sposób z własnym doświadczeniem i bolesną historią, a także oddała hołd ofiarom Zagłady. Dwa lata po premierze tancerka popełniła samobójstwo. Historię tancerki można poznać dzięki ponownemu wydaniu książki Weroniki Kostyrko pt. „Tancerka i Zagłada: historia Poli Nireńskiej”. W Audycjach Kulturalnych o pracy nad biografią opowiedziała autorka, Weronika Kostyrko. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe
July 14 · 31 min
Król Tanga
Tadeusz Miller – pieśniarz powojennego Szczecina Słuchacze mylili go z Mieczysławem Foggiem, on sam cenił twórczość Binga Crosby’ego. Choć płyty z wykonywanymi przez niego tangami sprzedawały się w tysiącach egzemplarzy, przedwczesna śmierć sprawiła, że Tadeusz Miller na całe dekady został zapomniany. Zmienia się to m.in. za sprawą poświęconej mu książki „Król Tanga”. Zostawił po sobie kilkadziesiąt płyt, na których wybrzmiewały śpiewane przez niego tanga: tuż po wojnie sprzedawały się w zawrotnych wówczas, tysiącach egzemplarzy. Historia Tadeusza Millera i jego żony Luny to także historia wojennej i powojennej tułaczki, zakończonej ostatecznie w Szczecinie. To właśnie w tamtejszym oddziale Polskiego Radia jego głos słuchacze mogli usłyszeć po raz pierwszy. Przez lata współpracował z pierwszą polską prywatną wytwórnią płytową “Mewa”, dla której w Poznaniu nagrywał tanga, w tym swój największy przebój “Kwiat paproci”. Jego karierę przerwała nagła śmierć: zginął w wypadku samochodowym. Kiedy wracał motocyklem do domu, został potrącony przez ciężarówkę prowadzoną przez radzieckiego żołnierza. Przez lata twórczość Tadeusza Millera pozostawała zapomniana, między innymi z powodu niewystarczającej dokumentacji, a także… podobieństwa głosu Millera do Mieczysława Fogga, z którym często był mylony, co wyjątkowo irytowało jego żonę. Dziś pamięć o Tadeuszu Millerze wraca, przede wszystkim dzięki staraniom szczecinian i szczecinianek: lokalnych dziennikarzy oraz artystów. Z miastem związana jest także Sylwia Trojanowska, autorka książki “Król Tanga”, która przybliża biografię pieśniarza. W Audycjach Kulturalnych opowiedziała o jego twórczości, a także o podążaniu jego śladami i odkrywaniu przeszłości, zapomnianej przez blisko 80 lat.
July 7 · 16 min
Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki
Wykonywane z niezwykłą precyzją figurki dam w strojach dwudziestolecia międzywojennego, postaci w strojach ludowych, a nawet przedstawienia egzotycznych zwierząt. Unikatowe wyroby z manufaktury w Pacykowie, można oglądać na wystawie w Stalowej Woli pt. „Kruche dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach”. Wytwórnia fajansu w Pacykowie, niewielkiej wsi w pobliżu Stanisławowa, działała w latach 1912-1939, będąc najważniejszym tego typu ośrodkiem w okolicach Lwowa. Jej działalność została przerwana przez wybuch I wojny światowej- po modernizacji wznowiła działalność i produkowała figurki aż do roku 1939. Fajansowe figurki zyskały sławę dzięki technice wykonania, dbałości o detale, wartości artystycznej (z Pacykowem współpracowali m.in. Antoni Sulima Popiel, Luna Drexlerówna, Wacław Szymanowski czy Tadeusz Błotnicki) oraz podkreślaniu elementów galicyjskich i folklorystycznych. Niewielkim ośrodkiem, który zapisał się w historii polskiej ceramiki, jest Łysa Góra – rozmowy o tamtejszych wyrobach, można wysłuchać w rozmowie Audycji Kulturalnych. Największą w Polsce kolekcję figurek posiada Muzeum- Zamek Górków w Szamotułach, które pokazało ją najpierw na wystawie „Chwała Pacykowianom”, której towarzyszyła publikacja rozbudowanego katalogu. Dziś wypożyczoną kolekcję można zobaczyć w Muzeum Regionalnym w Stalowej Woli, gdzie zaprezentowane zostało drugie wydanie katalogu. Ekspozycja jest dostępna do 12 lipca. Z kolei fenomen figurek z lat 50. I 60. przybliżała w Audycjach Kulturalnych dr Barbara Banaś z Muzeum Narodowego we Wrocławiu. O fajansie z Pacykowa oraz walorach zbioru, w Audycjach Kulturalnych opowiedział dyrektor Muzeum- Zamek Górków w Szamotułach, Michał Kruszona. Zdjęcia: Muzeum Regionalne w Stalowej Woli
June 30 · 25 min
Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach
„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami, punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich historię. Choć wystawa to opowieść o 13 synagogach, ich architekturze, znaczeniu na lokalnych mapach a także odwiedzających je społecznościach, to kluczowymi wątkami ekspozycji są pamięć i pustka. Budynki bezpowrotnie zniknęły w wyniku wydarzeń zapoczątkowanych podczas Nocy Kryształowej w listopadzie 1938, a kontynuowanych podczas II wojny światowej. Żadna z nich nie została odbudowana, uwagę zwracają jednak sposoby upamiętnienia: tablice, oznaczone obrysy fundamentów czy instalacje nawiązujące do ruin. Kuratorki, Anna Wencel i Jagoda Wójcicka, przybliżyły na wystawie architekturę synagog: w większości zbudowane w XIX i na początku XX wieku, imponowały nie tylko skalą, ale i stylem. Zostały zbudowane w różnych stylach – od neogotyckiego po mauretański Wśród elementów tworzących ekspozycję, znalazły się zachowane ryciny, fotografie, plany budynków i dawne plany miast. Wystawa „Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” w Żydowskim Muzeum Galicja potrwa do 31 sierpnia 2026 roku. W Audycjach Kulturalnych opowiedział o niej jeden z kuratorów Jakub Wydrzyński. Zdjęcia: Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, NAC
June 23 · 31 min
75 lat Narodowego Centrum Kultury
Wiele nazw, tysiące zaangażowanych ludzi, w końcu – kilkadziesiąt lat działania na rzecz polskiej kultury. Jubileusz Narodowego Centrum Kultury to okazja, by przyjrzeć się wykonywanej tu pracy, często pozornie niewidocznej, a także wziąć udział w urodzinowych wydarzeniach. Wszystko zaczęło się w 1951 od powołania do życia Centralnej Poradni Świetlicowej i Wzorcowni Artystycznej, która miała uporządkować powstające masowo i chaotycznie świetlice i domy kultury. Przez ten czas organizacja zmieniała się i wielu datuje jej istnienie na 20 lat wstecz, kiedy oficjalnie otrzymała nazwę Narodowego Centrum Kultury. Dziś NCK działa na wielu polach jednocześnie, dotując projekty, instytucje i ludzi kultury, prowadząc intensywną działalność badawczą, organizując duże wydarzenia kulturalne w różnych obszarach, a także intensywnie edukując. Przede wszystkim łączy: instytucje z artystami, samorządy z organizacjami pozarządowymi, tradycję z nowoczesnością, praktykę z refleksją, lokalność z wymiarem krajowym i międzynarodowym. Jubileusz to okazja do świętowania: stąd liczne publikacje, konferencje czy wydarzenia środowiskowe. A przede wszystkim wielki, otwarty piknik w Łazienkach Królewskich, czyli „Wolna Sobota” 27 czerwca. W planie ogrom atrakcji i wydarzeń w pięciu strefach tematycznych. To m.in. warsztaty twórcze, spektakl dla dzieci, spotkania autorskie, koncerty oraz silent disco pod gwiazdami. O jubileuszu Narodowego Centrum Kultury, jego historii i misji a także roli kultury w codziennym życiu, opowiedział w Audycjach Kulturalnych dyrektor NCK – Robert Piaskowski.

Showing 1–20 of 31 episodes